Zwolnienia grupowe - jakie kryteria zastosować?

Kontynuuję temat przygotowanie się do zwolnień grupowych w firmie. Tym razem, proponuję przyjrzeć się doborowi kryteriów wyboru pracowników do zwolnienia. Sprawa nie jest oczywiście przyjemnym tematem, ale koniecznym. Dobór właściwych kryteriów może bowiem choć odrobinę zmniejszyć napięcia emocjonalne wśród uczestników takiego procesu, ale co najważniejsze - daje podstawy do możliwości obrony decyzji w przypadku pojawienia się konieczności wyjaśniania przed Sądem Pracy przebiegu zwolnień w firmie.

1.Cztery reguły,  którymi należy kierować się ustalając kryteria doboru pracowników do zwolnień

Głównym obowiązkiem pracodawcy w sytuacji redukcji zatrudnienia jest przeprowadzenie selekcji pracowników do zwolnienia. Może w to również zaangażować związki zawodowe (które i tak będą musiały być zapoznane z kryteriami) albo wybierać je samodzielnie.

Przepisy prawa nie dają gotowych wzorów kryteriów wyboru pracowników do zwolnienia. Można jednak przyjąć założenia, że kryteria takie powinny w ogólnym założeniu odwoływać się do wartości, które wynikają z pojęcia etyki biznesu (Sternberg E.: Czysty biznes. Etyka biznesu w działaniu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1998). Wychodząc z tego założenia można przyjąć, że kryteria wyboru powinny zatem spełniać następujące przesłanki:

  • Uczciwość  - w omawianym kontekście przez uczciwość można przede wszystkim rozumieć sumienność i rzetelność, poszanowanie osobowości i praw pracowników. Mówiąc o uczciwości należy mieć także na uwadze dobro zwalnianego pracownika, samego przedsiębiorstwa, a także pozostałych zatrudnionych.
  • Bezstronność - oznacza kierowanie się obiektywizmem i brakiem uprzedzeń oraz stosowanie tych samych, jednolitych reguł wobec wszystkich pracowników, brak faworyzowania kogokolwiek, bez względu na motywy postępowania.
  • Brak przymusu - brak przymusu i przemocy fizycznej to po prostu poszanowanie praw jednostki do samostanowienia, wolności wyboru i fizycznego istnienia.
  • Zgodność z prawem - należy rozumieć ją dosłownie. Oznacza to, że wybór kryteriów oraz ich stosowanie musi być przeprowadzone tylko i wyłącznie w tych ramach jakie nakreśla prawo.

Zapamiętaj!

"Naginając" przepisy szkodzisz firmie

W sytuacji zwolnień grupowych postawa etyczna pracodawcy jest bacznie obserwowana przez załogę przedsiębiorstwa oraz otoczenie społeczne i biznesowe. Łamanie lub „naginanie” przepisów wcześniej czy później zaprowadzi zainteresowane strony do Sądu Pracy. Warto pamiętać, że taka sytuacja niezwykłe mocno może nadszarpnąć reputację firmy.

2. Kryteria doboru pracowników do zwolnienia

Jednym z najistotniejszych etapów przygotowania się do redukcji zatrudnienia jest właściwe określenie kryteriów, które pozwolą wytypować pracowników, z którymi zostanie rozwiązany stosunek pracy. Wyznaczając je należy pamiętać, że pracownikom ciężko zaakceptować fakt zwolnienia i część z nich być może zdecyduje się na złożenie pozwu do Sądu Pracy, który zajmie się zbadaniem zasadności i słuszności przyjętych do zwolnienia kryteriów. Jeśli Sąd Pracy uzna, że pracodawca obrał niewłaściwe (niesprawiedliwe) kryteria może się okazać, że cały proces należy zatrzymać, a zwolnionych pracowników przywrócić do pracy. Według Sądu Najwyższego, oprócz kryteriów merytorycznych pracodawca powinien brać pod uwagę tzw. kryteria socjalne. Trzeba bowiem pamiętać, że wybór pracowników do zwolnienia nie może naruszać zasad współżycia społecznego.  Innymi słowy: pracodawca musi zwracać uwagę na ich sytuację rodzinną i osobistą pracowników przewidzianych do zwolnienia.

Kryteria doboru pracowników do zwolnienia można podzielić na dwie umowne grupy:

  • Ilościowe i jakościowe,
  • Społeczne i socjalne.

Te z kolei, mogą mieć charakter: pozytywny lub negatywny.

Kryteria pozytywne wskazują osoby przeznaczone do zwolnienia (np. osoby,mające najniższe oceny okresowe w ostatnich 4 latach) lub charakter negatywny, tj. wskazywać pracowników, którzy nie podlegają zwolnieniom (np. wdowy i wdowcy).
Praktyka podpowiada, że najbardziej rzetelne podejście zapewnia określenie i zastosowanie kryteriów ze wszystkich tych grup. Trudno w tym miejscu wyczerpać pełną listę potencjalnych możliwości – wybór kryteriów i ich łączenia zależy bowiem od konkretnej sytuacji danego przedsiębiorstwa. Można jednak podjąć próbę scharakteryzowania przynajmniej tych kryteriów, które wydawać się mogą potencjalnie użyteczne i zarazem uniwersalne. ale to już przedstawię w kolejnym wpisie.

blog comments powered by Disqus